Służebność przesyłu
Zasiedzenie służebności: dlaczego 2008 rok oraz 20 i 30 lat mają znaczenie?
Operator powołuje się na zasiedzenie, bo słupy albo rurociąg są na działce od wielu lat? Ważna jest data 3 sierpnia 2008 r. i spór o doliczanie wcześniejszego okresu. Wyjaśniamy korzystne dla właścicieli stanowisko sądów oraz różnicę między dobrą i złą wiarą.
20 lat w dobrej wierze, 30 lat w złej wierze
Kodeks cywilny przewiduje dwudziestoletni termin zasiedzenia przy uzyskaniu posiadania w dobrej wierze oraz trzydziestoletni przy złej wierze. Przy służebności przepisy o zasiedzeniu własności stosuje się odpowiednio, przez art. 292 i art. 305⁴ k.c. Znaczenie ma też korzystanie z trwałego i widocznego urządzenia.
Nie jest to podział na załatwienie sprawy polubownie i niepolubownie. Samo prowadzenie spokojnych negocjacji lub rozpoczęcie sporu nie wybiera terminu 20 albo 30 lat. Ocena dobrej lub złej wiary wymaga sprawdzenia okoliczności uzyskania posiadania.
Źródło: Kodeks cywilny — art. 172, 175, 292 i 305¹–305⁴; Dz.U. 2026 poz. 795 ↗
Co wydarzyło się 3 sierpnia 2008 roku?
Tego dnia weszły w życie przepisy wprowadzające służebność przesyłu do Kodeksu cywilnego. To data zmiany ustawy, a nie indywidualnej decyzji dotyczącej działki.
Przez lata orzecznictwo dopuszczało zasiedzenie wcześniejszej konstrukcji służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu i doliczanie okresu sprzed tej daty. Późniejsze orzeczenia zakwestionowały ten sposób rozumowania. Dlatego sama informacja „linia stoi od 40 lat” nie wystarcza do oceny zarzutu operatora.
Stanowisko SN korzystne dla właścicieli
W postanowieniu z 24 lutego 2023 r., III CZP 108/22, Sąd Najwyższy odrzucił założenie, że do zasiedzenia służebności przesyłu można doliczać okres sprzed 3 sierpnia 2008 r. Wskazał m.in. na ochronę własności i zakaz działania prawa wstecz.
To ważny argument dla właścicieli. Trzeba jednak poprawnie opisać rodzaj rozstrzygnięcia: SN odmówił podjęcia uchwały, a swoje stanowisko wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia. Zgłoszono zdanie odrębne. Nie należy przedstawiać tego jako jednomyślnej uchwały rozstrzygającej każdą sprawę.
Co wnosi wyrok TK z 2 grudnia 2025 roku?
W sprawie P 10/16 Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodne z Konstytucją takie rozumienie art. 292 w związku z art. 285 § 1 i 2 k.c., które pozwalało przedsiębiorcy przesyłowemu lub Skarbowi Państwa nabyć przez zasiedzenie służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu przed wejściem w życie nowych przepisów.
Sentencja dotyczy nabycia prawa przed zmianą ustawy. Kwestii doliczania wcześniejszych lat do terminu kończącego się później nie należy przedstawiać jako identycznego zagadnienia. Wyrok nie przyznaje automatycznie wynagrodzenia konkretnemu właścicielowi.
W oficjalnej metryce potwierdziliśmy publikację w OTK ZU A/2026, poz. 1. Nie jest to potwierdzenie ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Dokument odnotowuje także zastrzeżenia RPO do składu TK i dwa zdania odrębne. Wpływ tego rozstrzygnięcia na konkretną sprawę, zwłaszcza wcześniej zakończoną, wymaga osobnej oceny; nie obiecujemy automatycznego wznowienia.
Skąd biorą się daty 2028 i 2038?
Przykład warunkowy: jeżeli w danej sprawie przyjęto początek biegu 3 sierpnia 2008 r., wykluczono doliczenie wcześniejszych lat i spełnione są pozostałe przesłanki, dodanie 20 lat wskazuje 3 sierpnia 2028 r., a dodanie 30 lat — 3 sierpnia 2038 r. Przy takim założeniu żaden z tych okresów nie upłynął jeszcze we wrześniu 2026 r.
To ilustracja rachunku dla wskazanego założenia, nie wspólny termin dla wszystkich urządzeń i działek. Trzeba ustalić rzeczywisty początek oraz ciągłość posiadania, jego podstawę, ewentualne przerwy i właściwą ocenę dobrej albo złej wiary. Nie czekaj z analizą sprawy wyłącznie dlatego, że w artykule pojawia się rok 2028 lub 2038.
Co zebrać, gdy operator podnosi zasiedzenie?
Zamiast samodzielnie dopisywać 20 lub 30 lat do daty budowy, przygotuj materiały pozwalające sprawdzić argument operatora. Proponujemy taką listę:
- Pismo operatora z podaną datą i podstawą zasiedzenia.
- Dokument nabycia działki oraz numer księgi wieczystej.
- Dostępne mapy, informacje o budowie i późniejszej zmianie przebiegu urządzeń.
- Umowy, zgody i decyzje administracyjne dotyczące korzystania z gruntu.
- Wcześniejszą korespondencję oraz ewentualne orzeczenia w tej samej sprawie.
Ustal kolejny krok dla swojej nieruchomości
Spór o zasiedzenie jest tylko jednym z elementów analizy. Operator może wskazywać inną podstawę korzystania z gruntu, a właściciel może mieć już zawartą umowę lub wcześniejsze rozstrzygnięcie. Sam wiek urządzeń ani sam wyrok przywołany w internecie nie przesądzają wyniku.
Chcesz uporządkować dokumenty i pytania? Zostaw Danielowi kontakt, wybierając temat „Służebność przesyłu”. W publicznych komentarzach i na czacie nie zamieszczaj aktów notarialnych ani dokumentów z danymi osobowymi. Sposób przekazania dokumentów ustalisz indywidualnie.